Henry Sweet

“ Ok nū sjā þeir hvar siglir eitt mikit skip ok glæsiligt; þā mæltu bāðir konungarnir: 'þetta er mikit skip ok ākafliga fagrt, þetta mun vera Ormrinn langi.' Eirīkr jarl svarar ok sęgir: 'ekki er þetta Ormr hinn langi.' Ok svā var sem hann sagði; þetta skip ātti Eindriði af Gimsum. Lītlu sīðar sā þeir hvar annat skip sigldi miklu meira en hit fyrra. Þā mælti Sveinn konungr: 'hræddr er Ōlāfr Tryggvason nū, eigi þorir hann at sigla með hǫfuðin ā skipi sīnu.' Þā sęgir Eirīkr jarl: 'ekki er þetta konungs skip, kęnni ek þetta skip ok seglit, þvī at stafat er seglit, þat ā Erlingr Skjālgsson ”

“ Þā er Hǫgni konungr kom ī Noreg, spurði hann at Hēðinn hafði siglt vestr um haf. Þā siglir Hǫgni ęptir honum allt til Orkn-eyja; ok er hann kom þar sem heitir Hā-ey, þā var þar fyrir Hēðinn með lið sitt. Þā fōr Hildr ā fund fǫður sīns, ok bauð honum męn at sætt af hęndi Hēðins, en ī ǫðru orði sagði hon at Hēðinn væri būinn at bęrjask, ok ætti Hǫgni af honum engrar vægðar vān. Hǫgni svārar stirt dōttur sinni; en er hon hitti Hēðin, sagði hon honum, at Hǫgni vildi enga sætt, ok bað hann būask til orrostu, ok svā gǫ̈ra þeir hvārir-tvęggju, ganga upp ā eyna, ok fylkja liðinu. ”

“ It had the open sound of G. g in sagen medially before the back vowels a, o, ǫ, u, and all conss. except j, and finally:--saga (tale) , dǫgum (with days) ; sagði (he said) ; lag (he lay) . Before the front vowels and j it had the sound of G. g in liegen, or nearly that of j (our y) , as in sęgir (says) , sęgja (to say) . ”

“ En męnn Ōlāfs konungs vāru þā svā ōðir, at þeir hljōpu upp ā borðin, til þess at nā með sverðs-hǫggum at drepa fōlkit. En margir lǫgðu eigi svā undir Orminn, at þeir vildi ī hǫggorrostu vera. En Ōlāfs męnn gengu flestir ūt af borðunum, ok gāðu eigi annars en þeir bęrðisk ā slēttum vęlli, ok sukku niðr með vāpnum sīnum.
Einarr þambar-skęlfir var ā Orminum aptr ī krappa-rūmi; hann skaut af boga, ok var allra manna harð-skeytastr. Einarr skaut at Eirīki jarli, ok laust ī stȳris-hnakkann fyrir ofan hǫfuð jarli, ok gekk alt upp ā reyr-bǫndin. Jarl leit til, ok spurði ef þeir vissi, hvęrr skaut. ”

“ Þā spyrr Ūtgarðaloki Þōr, hvat þeira īþrōtta mun vera er hann muni vilja birta fyrir þeim, svā miklar sǫgur sem męnn hafa gǫ̈rt um stōrvirki hans. Þā mælti Þōrr at hęlzt vill hann þat taka til, at þreyta drykkju við einnhvęrn mann. Ūtgarðaloki sęgir at þat mā vel vera; ok gęngr inn ī hǫllina, ok kallar skutil-svein sinn, biðr at hann taki vītis-horn þat, er hirðmęnn eru vanir at drekka af. Þvī næst kömr fram skutilsveinn með horninu, ok fær Þōr ī hǫnd. ”

“ Ūlfr mælti: 'skjōt annan veg, konungr ī þannig sem meiri er þǫrfin; þēr vinn ek þat er ek vinn.'
Ōlāfr konungr stōð ī lyptingu ā Orminum, bar hann hātt mjǫk; hann hafði gyltan skjǫld ok gull-roðinn hjālm; var hann auð-kęndr frā ǫðrum mǫnnum: hann hafði rauðan kyrtil stuttan utan yfir brynju. En er Ōlāfr konungr sā at riðluðusk flotarnir, ok upp vāru sętt męrki fyrir hǫfðingjum, þā spyrr hann: 'hvęrr er hǫfðingi fyrir liði þvī er gęgnt oss er?' Honum var sagt at þar var Sveinn konungr tjūguskęgg með Danahęr. Konungr svarar: 'ekki hræðumk vēr bleyður þær, engi er hugr ī Dǫnum. ”

“ Concord is carried out very strictly in Icelandic: allir męnn vāru būnir 'all the men were ready,' allir vāru drepnir 'all were killed.'
179. A plural adj. or pronoun referring to two nouns of different (natural or grammatical) gender is always put in the neuter: þā gekk hann upp, ok með honum Loki (masc.) ”

“ Fęrr þā Sigvaldi jarl leið sīna, ok kom fram ā Vindlandi, fōr til Jōmsborgar, ok sīðan ā fund Ōlāfs konungs Tryggvasonar. Vāru þar mikil vināttu-māl þeira ā meðal, kom jarl sēr ī hinn mesta kærleik við Ōlāf konung. Āstrīðr kona jarls, dōttir Burizleifs konungs, var vinr mikill Ōlāfs konungs, ok var þat mjǫk af hinum fyrrum tęngðum, er Ōlafr konungr hafði ātt Geiru, systur hęnnar. Sigvaldi jarl var maðr vitr ok rāðugr; en er hann kom sēr ī rāða-gęrð við Ōlāf konung, þā dvalði hann mjǫk fęrðina hans austan at sigla, ok fann til þess mjǫk ȳmsa hluti. ”

“ Skrȳmir bauð þā at þeir lęgði mǫtu-neyti sitt, en Þōrr jātti þvī; þā batt Skrȳmir nest þeira alt ī einn bagga, ok lagði ā bak sēr; hann gekk fyrir of daginn, ok steig hęldr stōrum, en sīðan at kveldi leitaði Skrȳmir þeim nāttstaðar undir eik nakkvarri mikilli. Þā mælti Skrȳmir til Þōrs at hann vill lęggjask niðr at sofna; 'en þēr takið nest-baggann, ok būið til nātt-verðar yðr.' Þvī næst sofnar Skrȳmir, ok hraut fast; en Þōrr tōk nest-baggann ok skal leysa; en svā er at sęgja, sem ū-trūligt mun þykkja, at engi knūt fekk hann leyst, ok engi ālar- ęndann hreyft, svā at þā væri lausari en āðr. ”

“ Þat fann Þōrr, ok talði at bōndinn eða hans hjōn mundi eigi skynsamliga hafa farit með beinum hafrsins: kęnnir hann at brotinn var lærlęggrinn. Eigi þarf langt frā þvī at sęgja: vita męgu þat allir hvęrsu hræddr bōndinn mundi vera, er hann sā at Þōrr lēt sīga brȳnnar ofan fyrir augun; en þat er sā augnanna, þā hugðisk hann falla mundu fyrir sjōninni einni samt; hann hęrði hęndrnar at hamar-skaptinu svā at hvītnuðu knūarnir. En bōndinn gǫ̈rði sem vān var, ok ǫll hjōnin: kǫlluðu āka- fliga, bāðu sēr friðar, buðu at fyrir kvæmi alt þat er þau āttu. ”

“ There is, indeed, no practical gain for the beginner in writing tīme for tīmi, discarding ð, etc., although these changes certainly bring us nearer the oldest MSS., and cannot be dispensed with in scientific works. ”

“ Var hann þā leiddr fyrir jarl. En er þess varð jarl varr at þar var Kolbjǫrn, en eigi Ōlāfr konungr, þā vāru Kolbirni grið gefin. En ī þessi svipan hljōpu allir fyrir borð af Orminum, þeir er þā vāru ā līfi, Ōlāfs konungs męnn; ok sęgir Hall- freðr vandræða-skāld, at Þorkęll nęfja, konungs brōðir, hljōp sīðast allra manna fyrir borð.
Svā var fyrr ritat, at Sigvaldi jarl kom til fǫruneytis við Ōlāf konung ī Vindlandi, ok hafði tīu skip, en þat hit ellifta, er ā vāru męnn Āstrīðar konungs-dōttur, konu jarls. ”

“ All strong masculines (fiskr) and some strong feminines (brūðr, bride) take r5 in the nom. sg. Most strong feminines show the bare root in the nom. sg. with u-mutation, if possible (āst, favour, fǫr, journey) . ”

“ Auðun kvezk ekki til hafa fyrir at gefa; 'en ek vilda þō,' sęgir hann, 'at þetta kvæmisk til leiðar at ek mætta dȳrit fœra konungi.' 'Ek mun fā þēr vistir, sem it þurfið til konungs fundar; en þar ī mōti vil ek eiga hālft dȳrit, ok māttu ā þat līta, at dȳrit mun deyja fyrir þēr, þars it þurfuð vistir miklar, en fē sē farit, ok er būit við at þū hafir þā ekki dȳrsins.' Ok er hann lītr ā þetta, sȳnisk honum nakkvat ęptir sem ārmaðrinn mælti fyrir honum, ok sættask þeir ā þetta, at hann sęlr Āka hālft dȳrit, ok skal konungr sīðan meta alt saman. ”

“ Þā var þat it fyrsta, er Loki gǫ̈rði; hann var mjǫk soltinn, ok āt tītt; en sā er Logi hēt, þat var villi-eldr, ok bręndi hann eigi seinna slātrit en trogit. En er Þjālfi þreytti rāsina við þann er Hugi hēt, þat var hugi minn, ok var Þjālfa eigi vænt at þreyta skjōt-fœri við hann. En er þū drakkt af horninu, ok þōtti þēr seint līða,--en þat veit trūa mīn, at þā varð þat undr, er ek munda eigi trūa at vera mætti; annarr ęndir hornsins var ūt ī hafi, en þat sāttu eigi; en nū, er þū kömr til sævarins, þā mun-tu sjā mega, hvęrn þurð þū hęfir drukkit ā sænum.' Þat eru nū fjǫrur kallaðar. ”

“ Þā mælti Ūtgarðaloki: 'af horni þessu þykkir þā vel drukkit, ef ī einum drykk gęngr af, en sumir męnn drekka af ī tveim drykkjum, en engi er svā lītill drykkju- maðr, at eigi gangi af ī þrimr.' Þōrr lītr ā hornit, ok sȳnisk ekki mikit, ok er þō hęldr langt, en hann er mjǫk þyrstr; tękr at drekka, ok svelgr allstōrum, ok hyggr at eigi skal þurfa at lūta optar at sinni ī hornit. En er hann þraut örindit, ok hann laut ōr horninu, ok sēr hvat leið drykkinum, ok līzk honum svā, sem all-lītill munr mun vera at nū sē lægra ī horninu en āðr. Þā mælti Ūtgarðaloki: 'vel er drukkit, ok eigi til mikit ”

“ En at morgni, þegar dagaði, stęndr Þōrr upp ok þeir fēlagar, klæða sik, ok eru būnir braut at ganga. Þā kom þar Ūtgarðaloki, ok lēt sętja þeim borð; skorti þā eigi gōðan fagnað, mat ok drykk. En er þeir hafa matazk, þā snūask þeir til fęrðar. Ūtgarðaloki fylgir þeim ūt, gęngr með þeim braut ōr borginni; en at skilnaði þā mælti Ūtgar- ðaloki til Þōrs, ok spyrr hvęrnig honum þykkir fęrð sīn orðin, eða hvārt hann hęfir hitt rīkara mann nakkvarn en sik. Þōrr svarar at eigi mun hann þat sęgja, at eigi hafi hann mikla ū-sœmð farit ī þeira við-skiptum ”

“ Þā var orrosta hin snarpasta, ok fell þā mjǫk liðit, ok kom svā at lykðum, at ǫll vāru hroðin skip Ōlāfs konungs Tryggvasonar nema Ormrinn langi; var þar þā alt lið ā komit, þat er vīgt var hans manna. Þā lagði Eirīkr jarl Barðanum at Orminum langa sībyrt, ok var þar hǫggorrosta.
Eirlīkr jarl var ī fyrir-rūmi ā skipi sīnu, ok var þar fylkt með skjald-borg. Var þā bæði hǫggorrosta, ok spjōtum lagit, ok kastat ǫllu þvī er til vāpna var, en sumir skutu boga-skoti eða hand-skoti. Var þa svā mikill vāpnaburðr ā Orminn, at varla mātti hlīfum við koma, er svā þykt flugu spjōt ok ǫrvar ”

“ Sīðan greiða konungar at-rōðr. Lagði Sveinn konungr sitt skip mōti Orminum langa, en Ōlāfr konungr Sœnski lagði ūt frā, ok stakk stǫfnum at yzta skipi Ōlāfs konungs Tryggvasonar, en ǫðrum megin Eirīkr jarl. Tōksk þar þā hǫrð orrosta. Sigvaldi jarl lēt skotta við sīn skip, ok lagði ekki til orrostu.
Þessi orrosta var hin snarpasta ok all-mann-skœð. Fram- byggjar ā Orminum langa ok Orminum skamma ok Trananum fœrðu akkeri ok stafn-ljā ī skip Sveins konungs, en āttu vāpnin at bera niðr undir fœtr sēr; hruðu þeir ǫll þau skip er þeir fengu haldit. ”

“ Annarr sonr Ōðins er Baldr, ok er frā honum gott at sęgja: hann er bęztr, ok hann lofa allir. Hann er svā fagr ā-litum ok bjartr svā at lȳsir af honum; ok eitt gras er svā hvītt at jafnat er til Baldrs brār, þat er allra grasa hvītast; ok þar ęptir māttu marka hans fęgrð, bæði ā hār ok ā līki; hann er vitrastr āsanna, ok fęgrstr taliðr ok līknsamastr. En sū nāttūra fylgir honum at engi mā haldask dōmr hans. Hann bȳr þar sem heitir Breiða-blik, þat er ā himni; ī þeim stað mā ekki vera ū-hreint, svā sem hēr sęgir:
Breiðablik heita, þar er Baldr hęfir sēr of gǫ̈rva sali ”

“ Ok er hann sēr at þetta verk mā eigi nȳtask, þā varð hann reiðr, greip þā hamarinn Mjǫllni tveim hǫndum, ok steig fram ǫðrum fœti at þar er Skrȳmir lā, ok lȳstr ī hǫfuð honum; en Skrȳmir vaknar, ok spyrr hvārt laufs-blað nakkvat felli ī hǫfuð honum, eða hvārt þeir hęfði þā matazk, ok sē būnir til rękkna. Þōrr sęgir at þeir munu þā sofa ganga. Ganga þau þā undir aðra eik. Er þat þēr satt at sęgja, at ekki var þā ōttalaust at sofa. En at miðri nātt þā heyrir Þōrr at Skrȳmir hrȳtr, ok söfr fast, svā at dunar ī skōginum. ”

“ Þā var borit ūt ā skipit līk Baldrs; ok er þat sā kona hans, Nanna, Neps dōttir, þā sprakk hon af harmi, ok dō; var hon borin ā bālit, ok slęgit ī eldi. Þā stōð Þōrr at, ok vīgði bālit með Mjǫllni; en fyrir fōtum hans rann dvergr nakkvarr, sā er Litr nęfndr; en Þōrr spyrndi fœti sīnum ā hann, ok hratt honum ī eldinn, ok brann hann. En at þessi bręnnu sōtti margs konar þjōð: fyrst at sęgja frā Ōðni, at með honum fōr Frigg ok valkyrjur ok hrafnar hans; en Freyr ōk ī kęrru með gęlti þeim er Gullin-bursti heitir eða Slīðrug-tanni; en Heimdallr reið hesti þeim er Gull-toppr heitir ”

“ Þā reið Hęrmōðr heim til hallar- innar, ok steig af hesti, gekk inn ī hǫllina, sā þar sitja ī ǫndvegi Baldr, brōður sinn; ok dvalðisk Hęrmōðr þar um nāttina. En at morgni þā beiddisk Hęrmōðr af Hęlju at Baldr skyldi rīða heim með honum, ok sagði hvęrsu mikill grātr var með āsum. ”

“ En er kom at dagan, þā gekk Þōrr ūt, ok sēr hvar lā maðr skamt frā honum ī skōginum, ok var sā eigi lītill; hann svaf, ok hraut stęrkliga. Þā þōttisk Þōrr skiIja hvat lātum verit hafði of nāttina; hann spęnnir sik męgingjǫrðum, ok ōx honum āsmęgin; en ī þvī vaknar maðr sā, ok stōð skjōtt upp; en þā er sagt at Þōr varð bilt einu sinni at slā hann með ham- rinum; ok spurði hann at nafni, en sā nęfndisk Skrȳmir: 'en eigi þarf ek,' sagði hann, 'at spyrja þik at nafni: kęnni ek at þū ert Āsaþōrr; en hvārt hęfir þū dręgit ā braut hanzka minn?' Seildisk þā Skrȳmir til, ok tōk upp hanzka sinn ”

“ Ok ęnn mælti hann: 'eigi þōtti mēr hitt minna vera vert, er þū lyptir upp kęt- tinum, ok þēr satt at sęgja, þā hræddusk allir þeir er sā, er þū lyptir af jǫrðu einum fœtinum; en sā kǫttr var eigi sem þēr sȳndisk; þat var Miðgarðs-ormr, er liggr um lǫnd ǫll, ok vannsk honum varliga lęngðin til, at jǫrðina tœki sporðr ok hǫfuð; ok svā langt seildisk þū upp at skamt var þā til himins. En hitt var ok mikit undr um fangit, er þū fekkzk við Ęlli; fyrir þvī at engi hęfir sā orðit, ok engi mun verða, ef svā gamall er at ęlli bīðr, at eigi komi ęllin ǫllum til falls. ”

“ Ok nū fara þeir utan heðan, ok fęrsk þeim vel, ok var Auðun of vetrinn ęptir með Þōri stȳrimanni; hann ātti bū ā Mœri. Ok um sumarit ęptir fara þeir ūt til Grœn-lands, ok eru þar of vetrinn. Þess er við getit at Auðun kaupir þar bjarn-dȳri eitt, gǫ̈rsimi mikla, ok gaf þar fyrir alla eigu sīna. Ok nū of sumarit ęptir þā fara þeir aptr til Noregs, ok verða vel reið-fara; hęfir Auðun dȳr sitt með sēr, ok ætlar nū at fara suðr til Danmęrkr ā fund Sveins konungs, ok gefa honum dȳrit. ”