Roger de Piles

“ Les premiers Muscles estant levez de l'autre costé, vous en voyez d'autres, qui bien loing d'estre inutiles, poussent ceux de dessus & contribuent à faire des Masses, qu'il est necessaire de sçavoir. Le Trapeze, le Deltoïde, le Tres-large, & l'Oblique externe estant donc levez, vous voyez le
X
Vient, comme vous voyez, de l'Os des Iles ; & va au grand Trocanter avec le petit Fessier.
[texte manquant]
I'ay déjà parlé de ce Muscle dans la premiere Figure ; vous n'en voyez icy qu'une partie, laquelle estant charnue , contribue beaucoup à faire paroistre le Tres-large si épais en cét endroit. ”

“ Monticulus Veneris, spruytende van't midden Carpi, int sich int tweede gbelidt vanden duym, ende helpt de selve buygen.
Buygher vanden duym, spruyt van 't bovenste radij, int sich int uyterste lidt.
Montes Mercurij, dese musculen leyden den kleynen vinger afvande ander vingeren.
De Elf uytwentige musculen, die tusschen de spatienvande ribbe seynden haer fibren oft vesele, van d'opperste ribbe slim tot d'onderste.
Inde tusschen spatien vade kraeckbeender en, die aende echte ribben gevoecht zijn, cruyssen sy slim voorhaer fibren ofte veselen, van d'onderste kraec-bee tot d'opperste. ”

“ Neemt een beminder der Konst, die wel veel tijts overgebracht mach hebben int nae-teyckenen van dese figueren, maer anders sijn hooft niet veel gebroken en heeft met't musculen soecken, of't verstant der Anatomie : Al ift dat hy
wel mach tot eenige perfectie gekomen wesen, ende in veel saken sich wel dragen, en sal nochtans de volkomen kennis des levens niet hebben, noch konnen betoonen aen een goet Student der Academie, dat hy't leven verstaet. ”

“ Den arm roert voort waerts door middel van een muscul, die niet kleyn en is, genaemt om de plaets die sy besit de borst-muscul, oft Pectoralis, oft oock om haer vijfhoeckich wesen Pentagonus. Dese spruyt van over de helft van Clavicula, ende by naer't gheheel sternam, vande fesfte, sevenste, ende achtste ribbe, met een breet vleyschachtich begintsel, daer naer int sy haer met eene stercke dubbel-gevlochte pees in het been humerus, tussche de musculen Deltoides en Biceps, latende de holheyt vande oxelen. ”

“ Tendon des Gemeaux couppé.
Le grand Fessier & le Membraneux sont levez de dessus la Cuisse, & les Gemeaux de dessus la Jambe,
2.
3.
4.
Vient de la teste externe de l'Os de la jambe ; le Solaire d'entre les deux testes ; & les Gemeaux des deux testes de l'Os de la Cuisse ; & vont tous ensemble faire un mesme Tendon, appelle, la Corde d'Achille. Pour les Gemeaux, ils font levez, vous n'en voyez que le Tendon.
1
Ce Muscle n'est charnu qu'à son Principe, & degenere en un Tendon fort long: il étend le Pied avec les Gemeaux, & le Solaire. ”

“ D'welck de Anatomie moet leeren, die ons aen wijft, waer de musculen beginnen ende eynden ,hoe verscheydelick datse wercken en haer vertoonen, nae de stant ofte beroerlickheyt des lichaems. Indien sominige Meesters dese wetenschap, door een gesont ende volkomen oordeel, in haer ghebruyck niet en hebben weten te matigen, moet daerom de selve vande Schilders verworpen worden, ende tot onsen konst niet alleen onnoodigh, maer oock schadelijck gheacht ? ”

“ Nervosus supinator, mede-hulper vande voorsz, spruyt vande buy-tenste uytscheut humeri by cubi-tus, ende int sich int midden radij, hem aenklevende rondt-om. Haer stelsel is nousch om laegh, wat haer tuerckingh is, met Longiore, de handt over rugh te keeren.
Sacro-lumbus, spruyt met een zemachlich vel van t Os sacrum, de weryels der lendene aenklevende, endeschiet soo veel koorden uyt datse haer kan binden aen alle de ribben. Haer veerckfngh is de rib-ben by den anderen te halen, den romp engher te maecken, ende de wint uyt te drijven. ”

“ Vour sçaurez encore, que tous ces Muscles qui sont dans l'Auant-bras ne font jamais si marquez que quand la Main est fermée, ou qu elle ferre quelque chose de toute fa force ; parce que les Muscles du dedans agissans avec violence dans cette action, & se ramassans au dedans du Bras, pousfent ceux qui sont au dehors & les font paroistre davantage ; ce qui n'arrive point du tout dans l'action contraire, je veux dire l'Extension des Doigts. ”

“ Die den grooten teen affleydt vande ander teenen.
Die den kleynen teen uyt-waerts affleydt vande ander teenen.
Tafel vande Musculen, die aengewesen zijn
inde vijsthienste Figuer.
I.
De muscul, die den duym afleyt, buyten harer plaets.
De binnenste muscule, die den
vinger afleyden, ende aen d'uyterste zijde van het been Meta-carpi aenkleven. Waer van de twee in haer plaets zijn gelegen, (welcke plaets wordt genaet hypothenar, ofte mons Mercurij) de leghtbuyten haer plaets.
Eenige musculen den duym buygende in haer plaets, doch welcke plaets wort genaemt Thenar,oft monticulus Veneris. ”

“ DE Teenen beroeren hun ingelicks als de vingeren, de Buygers en vertoonen haer nimmermeer.
Twee musculen zijnder die de teenen rechten, vande welcke de eerste spruyt vande bovenste zijde tibioe, splijt haer in vier peesen. De ander ruft onder de voorgaende, de welcke oock de teenen is rechtende, maer nousch buytewaerts, spruytende van het parkamentachtigh bekleetsel vanden overvoet, ende splijt sich insgelicks in vier pesen, ende somtijdts in vijf, intende sich inde teenen, medicum, medium, indicem, ende pollicem, maer inden kleynen teen en sent sy geen pees. ”

“ Die den Adern scheppen zijn, de geen die de ribben ontluyeken eh ophalen. Al ist dat sy veel in ghetal zijn, soo zijnder maer twee sienlick. De eerste is Serratus major, de welcke spruyt uyt de voet van't schouder-blat, ende soo afdalende vande oxel nederwaerts, is sich intende inde derde, Vierde, vijfde, seste, sevende, ende achtste ribbe op de wijs van een saegh. ”

“ Vcorts soo lange als hy de selve stant oft posture mach ghebruycken, die de Italiaensche Beelden oft Figueren hebben, fullen fijn saken wel gaen : maer soo wanneer hyse eenichsins behoest te veranderen, sal nootwendig de welstant der konste te kort doen, om dat hy de Anatomie oste beroerlickheyt des levens niet en verstaet. Want yder stant ofte beroerlickheyt sijn eygen musculen heeft, ende, alle veranderinghe des stants ofte beroerlickheyts doet andere musculen wercken. ”

“ Ick moet belijden dat in Italien veelovertreffelicke figueren, soo van eenige moderne Meesters te sien zijn, die wel ten hoochsten verdienen, datmen om hare lijfvigen schoonen omtreck, en alle andere dingen van groot verstant te sien eh nae te teyckenen, een Roomsche reys aenneme, so dat dese oeffeninge seer te prijsen en groot te achten is, maer : nochtans niet genoechsaem, om de rechte kennis des levens te bekomen. ”

“ De seste vervult de gantsche inwendighe holheyt van 't been Ilium, spruyt van't bovenste deel vanden geheelen rant ofte rib Ilÿ, ende wordt ghehecht aenden kleynen Tranchanter, ende buyt de dye.
De sevenfte breetin't begin, spruyt van't voorste deel van't been Pubis by de t'famen-voegingh, ende gaet flimmelick nae 't inwendigh deel vande dye, aende welcke sy ghehecht is, onder den kleynen Trochanter. Haer werckingh is d'een dye op den ander te leggen. ”

“ DE Musculen die den arm roeren om hooch, omlaech, voorwaerts, ende achterwaerts, endein het rondt, zijn tot acht in getal.
Twee zijnder die de selven opwaerts toe aenhalen, te weten Deltoides, en Supra-spimtus. Deltoides also genaemt vande Grieckse letter A, die sy seer verghelijekt, is spruytende van het midden Claviculoe, ende den geheelen rugh oft doorn van't schouder-bladt, met het Acronium ; ende allenskens meer groeyende, int sich met een stercke pees by naer int midden humeri. ”

“ De negenthienste, met de geen die den een-en-twintichste sal wesen, heeft een gemeyn beginsel vande el, niet wijt van't ghewerf : ende verdeylt zijnde in twee pesen, sendt d'eene tot de buytenste zijde des wijsers, ende d'ander tot des middel vingers ; wordt ghehouden voor de gheen die de selve vingers naer de buytenste zijde afleydt. ”

“ Tot alle dese tachtentich wort noch eene gevoecht die beyde de zijden ghemeyn is, te weten het middelschot, dat sich in voecht soo inde knors-beenen van d'onderste borst-been, als oock vande bastaert-ribben, ende d'opperste wervels vande lendenen.
Het middelschot is in 't middel senuachtich, maer rontom aende invoevingh vleysachtich, als scheydende d'instumenten dienende tot 't bloet-maecken en genereren, vande plaetse des herten, ende dien dienende deelen. Sijn eygen ampt is het wambais te verbreyden. ”

“ De vierde spruyt vandeseste wervel des wambais, tot aen d'onderste van 't Os Sacrum, uyt de punten vande tusschen-gelegen uytwassen, ende als in d'opperste scherpte van eenen drie-hoeck eyndende, voecht sich inden arm daer oock de drie voorseyde soecken haer in te voegen : Dese muscul treckt den arm verscheydelick nederwaerts, want haer begintsel feer breet is : noch en begint niet ghelijck de musculen die maer een eenvuldige
eenvuldige te doen hebben.
De vijfde beslaet de geheel holte van't Schouder-blat die aen de ribben staet. ”

“ Isset niet een verkeert oordeel, indien wy onsen handt meer achten, als onse hersenen, ende moeten belijden met het pinseel uyt te wercken, daer wy geen reden van en konnen geven :
Andere oordeelen, dat het genoech is te studeren op de Antique beeiden ofte statuen, die te Roomen en in andere piaetsen van Italien noch te fien zijn, ende van alle de werelt voor goet ende bequaem gehouden worde, om de welstant eh schoonheyt des levens te leeren kennen. ”

“ De vier vingeren werden gebogen door drie musculen, genaemt Palmaris, Sublimis, ende Profundus. Palmaris spruyt vande binnenste uyticheut humeri met een scharp zenuachtich begintsel, ende terstont aennemende het beelt ende groote van een haechdisse, schiet uyt een smalle langhe koorde, ende passerende over het dwersch bintsel Carpi, spreyt sich breet uyt over de geheel palm, ende int sich inde eerste been-stucken der vingeren ; niet alleenlicken om 't selfde te beroeren, maer oock om dat de handt te beter yet soude moghen aenvatten, ende soo te scherper soude gevoelen. ”

“ De thienste haer eyghen maeckt d'aehterste zijde.
De Musculen die het Scheen-been roeren.
DE eerste muscul vande gheen die 't scheen-been roeren, spruyt vande voorste zijde vanden rant ofte graet van 't bovenste des heupen-beens ghenaemt Ilium, ende seer krom gheleydt zijnde lancks de binnenste zijde van 't dye-been, wordt inde voorste zijde van 't scheen-been inghevoecht, ende is de dunste ende oock de alder-langhste muscul van't gheheel lichaem. ”

“ De tweede innerlicke, nousch, of schuyms opklimmende, spruyt van't bovenste ende binnenste deel van 't been pubis, oock vanden rant Ilij : ende wordt in 't voorby-gaen gehecht aende dwersche uytscheute vande wervel-beenderen der lendenen : Haer inplantinghe is het uyterste vande bastaert ribben. Haer pees, of zenuachtich ghedeelte is ghespouwen, ende omvanght de rechte muscul, ende vereenicht haer daer nae inde witte linie. ”

“ Severinus Boëtius ende Paulus Sergius Borghmeesters van Roome, en hebben niet nagelaten teghenwoordigh te wesen, soo menichmael de Prins der Medicijnen in t openbaer eenigh doot lichaem opende, om door sijn beleyt, alle de ghedeelten eh gestalten van dese boven maten konstige eh in alles volmaeckte fabrique te sien ende ooghmerckelick te kennen. Soo groot geacht ende hoogh-ghewaerdeert is eertijts geweeft de Anatomie oft ontledinge, en die door haer alleen te bekomen is, de grondige kennis van 't menschelick lichaem. ”

“ Voorts de meerderen-deels der Modernen, met een bequame handelinge des pinceels ofte beytels te vreden blijve, om alleen den gemeyne Man, de konst niet verstaende, te behagen, fonder te trachten nae de volmaecktheyt des levens, die haer by de Verstandige achtbaer ende lofwaerdigh mochte maecken. ”

“ Het gebruyck radij, soo wy hebben gheseyt, is de handt op haer plat, ende weder over rugh te keeren, want nademael dat de uyterste handt meestendeel steunt op't ghebeente radius, soo kan oock door het roeren van radius de handt lichtelicken over ende weder geleyt worden. Nu de andere kleyne lidtmaten, ghehjck als zijn de vingeren, en konnen oft en mogen nicht omgedrayt wordern, om vaster ghebonden te blijven, ende yet te beteraen te vatten. Radius wordt gheroert door vier Musculen, twee wenders, ende twee keerders. ”

“ De sevenste vult de kromte, diemen siet tusschen den uytwas van 't schouder-blat, ende de ses opperste ribbelt. Dese drie worden ingevoecht met wijde insettingen inde ligamenten die 't lidt van't schouder-been oft 't arm-been omvatten ; ende zijn die den arm omdrayen : hoe wel dat de sevenste oock yet schijnt te helpen in 't opheffen vanden arm.
De Musculen vande Adem-halinghe.
DE eerste, vandie't wambais roeren, spruyt van't sleutel-been, eh wort in d'eerste ribbe van't wambais ingevoecht, de selve opwaerts leydende, en hier deur helpende tot de uytspreydinge oft uytbreydinge van't wambais. ”

“ De dgye wort uytgestreckt door drie musculen die de billen maecken, genaemt major, medius, ende minimus.
Den major, wesende de grootste van allen, ende half Circkel-wijs staende buyten voor d'oogh aen, spruyt van stuy t-been, stert-been, ende opperfte Ilij, daelende nousch om laech, int sich een palm onder Trochantere majore
Medius, alsoo genaemt om sijn rust-plaets, ende middelbare grootheyt, spruyt vande voorste sijde der ribbe Ilÿ. int sich in Superficie externa, trochanteris majoris.
Minimus en laet haer niet sien, maer staet geplant onder de voorsz haer mede-maten. ”

“ Van binnen wordt over't gheheel lichaem een membraen, onder de huyt, getrocken, de welcke, om datse op sommighe plaetsen, ghelijck in 't voor-hooft, met vleesachtighe fibren oft veselen vermeerdert wordt, de vleysachtighe membrane ghenaemt mach worden, ten zy dat u beter behaechde, haer de naem te gheven van eenen rock : om dat een membrane een dunne en simpel deckfei is, sonder veselen oft fibren.Tusschen dese membrane ende de huyt wordt in veel menschen 't smeer besloten. ”

“ Opwaerts treckt het eygentlick den Levator, ende een deel vande Monincks Caproen Cuculla, die oock Trapezius ghenaemt wordt. Spruyt by naer van't gheheel Occiput, van alle de wervels des necks, ende mede d'acht wervels vanden romp : int sich inden gheheelen dooren van't schouder-blat, tot seer naer int midden van haer basis, oft voet. In dese muscul sietmen verscheyden sorten van draeden, ende achter volgens haer stelsel sietmense oock haer wercklickheydt uyt voeren, treckende het schouder-blat om hooch, om laech, ende achterwaerts. ”

“ DE twee armen hebben sefthien muscule, een yder acht, die hen roeren opwaerts, nederwaerts, voorwaerts, achterwaerts, ende in het rondt.
De eerste Deltoides geheeten, overmits de gelijekenis diese heeft met een Griecksche letter A Delta. Spruyt
van het midden des sleutel-beens, van het Acromium, ende van de geheele rib des Schouder-blats , ende wordt ghehecht aen 't voorste deel lumeri onder de neck, haer werckinghe is verscheyden, nae de verscheydenheyt
der fibren, den arm altijdt om hooch toe treckende. ”

“ Aen 't opperste des borst-beens, daer dat alder-breetsts ende alder-sterckts is, wordt aen beyde zijden een sleutel-been vast gemaeckt, scheydende 't lidt des arms vande zijde des wambays.
Het schouder-blat, 't welck eenichsins de figuere heeft van eenen drie-hoeck, voucht sich aen d'achterfte zijde van't wambays, aen beyde zijden, eyndende aenden hals, inden welcke uytge-sneden is een busse oft holheyt, dienende om te ontfangen't hooft van 't been des arms. ”

“ Om dat sy soude konnen in hem selven ghetrocken worden, ende roeren 't deel dat te roeren is, hebben van noode niet min dan d'instumenten vande sinnen oft ghevoelingh, de hulp vande senuwen, die d'Animale kracht vander hersenen't gheheel lichaemdeur voeren. Voorts zijn, ghelijck de andere deelen, die ghevoet moeten worden van aders ende arterien, tot verversinghe voorsien. De peesen oft tendoenen vande musculen zijn zenuachticheden, ende ghelijck t'samen-wassinghen vande fibren oft veselinghen der selver, fonder eenigh tusschen-komen van vleysch. ”

“ Als dese drie musculen t' samen wercken, helpen sy den duym buygen met een groot gewelt, maer als sy een voor een wercken, soo halen sy den duym naer de vingeren toe aen.
Just alsoo veel zijnder die den duym vande andere vingeren afkeeren, hebben geen eygen namen, oock zijnse censdeels voor d'oogh verborgen.
Tegen over mons Veneris, staet mons Mercurÿ, gemaect van drie oft vier musculen, die welcke de Auricularem doen afwijcken vande andere vingeren. ”

“ De werckingh van dese
muscultgens, is't hooft te drayen, en op de zijde trecken.
Dese musculen de doornachtigheghe-heeten,
doornachtigheghe-heeten, vande seven opperste wervels des romps, inten sich inde tweede opperste weryel des necks, ende rechten d'opperste vanden rugh.
Dese is hanghende aen
ende is den principaelsten rechter vanden rugh.
Dese musculen spruyten vande onderste wervels vanden romp, inten sich inde bovenste ende de tusschegelegen wervels des rompts, rechten oock den rugh.
Van Mee, tot twaelf, zijn de ribben. ”

“ DE eerste van die de Teenen roeren, is gheheel gelegen in 't hol vande Voet, ende heeft aende onderste zijde een seer dicke membrane vast omghevassen, de welcke niet onghelijck en is de breede pees ost tendoen inde handt : ende spruyt van't hiel-been, sendt een besonder pees oft tendoen tot de tweede litten der Teenen, die de selve buygen. ”

“ D'opperste ooghschele wordt oock gheroert, door hulpe van dese voorseyde membrane : want daerse op de binnenste zijde van d'oogh vleysachtich wordt, daer haeltse d'ooghscheel op : maer daerse aende buytenste zijde van d'oogh ghevoert wordt met vleysachtighe sibren oft veselen, daer haeltse d'ooghscheel nederwaerts. De musculen vande ooghen zijn inwendigh ende sullense voorby gaen. ”